Dictum 87

General Bibliography for the Dicta Collection

Manuscript Source: Oxford, Bodleian Library MS Bodley 798 (SC 2656), fols. 61vb - 62vb.

INC: Gracia Dei est bona voluntas eius, qua vult nobis, sine nostris meritis, bona conferre.

EXPL: Quod faciunt qui contra penas hic inflictas, dum est locus penitencie, murmurant.

De hoc verbo, "Hortamur vos ne in vacuum graciam Dei recipiatis"

fols. 61vb - 62ra: Gracia Dei est bona voluntas eius, qua vult nobis, sine nostris meritis, bona conferre. Et hec est maxime eius gracia, qua [1 Tim. 2:4] "vult omnes salvos fieri et ad cognicionem sui pervenire." Et hanc graciam in vacuum recipit, qui bona gratuita oblata sibi, unde salvari posset, repellit. Ad tales in Parabolis Salamonis introducitur sapiencia, loquens hoc modo: [Prov. 1:24-25] "Vocavi et renuistis; extendi manum meam et non erat qui aspiceret. Despexistis omne consilium meum et increpaciones meas neglexistis."

fol. 62ra: Qui eciam, bona gratuita collata sibi et recepta, postea prevaricans, abicit graciam, voluntatis bone Dei, qua vult omnes homines salvari, in vacuum recipit. Prior obsistit Deo pulsanti ad ostium mentis et ingredi volenti, secundus admissum eicit. Et est mira utriusque impudencia. Quis enim aurum, vel argentum, vel quodvis parvum munusculum oblatum non recipit, aut receptum abicit? Veteres caligas non abiciunt homines, dum alicui usui apte sunt. Magis igitur talibus vilescit Deus quam quodvis parvum munusculum, vel eciam vetus calciamentum, qui oblatus non recipitur, aut receptus eicitur. Ipse autem est oblatus munus maximum. Offerens est dator liberalissimus, quia idem ipse est oblatus et offerens. Nec offertur tepide, sed cum voluntate optima, et cum instancia ut recipiatur maxima. Quapropter respuitur stultissime et impiissime, cum maximo dampno et iustissimo supplicio.

fols. 62ra - 62rb: [cf. Isidorus, Etymologiae, 13, 13, 6; 13, 19, 3] Similes sunt tales Mari Mortuo, quod nichil vivum in se recipit, et si vi vel arte aliqua fuerit res viva immersa, eam reicit. Sic hii mortui per culpam, fluctuantes per concupiscenciam, amari per iram et mundi solicitudines et seculi tristiciam, vitam virtutum, et vitam qui Deus est, non admittunt, aut ad tempus admissam reiciunt, dum [Prov. 26:11] "velud canis revertuntur ad vomitum." [cf. Isidorus, Etymologiae, 13, 19, 4] Hoc mare accensas fares non sinit in se mergi sed extinctas. Sic et hii ardentes caritate et lucentes sciencia non recipiunt, nec in profundum dilectionis sue inmergi sinunt, sed eos qui in se spiritum extinxerunt admittunt. In hoc mare frequentissime cadunt flumina, et super tales per vindictam fulminat Dei ira.

fol. 62rb: Dicitur eciam Dei gracia omne bonum datum a Dei voluntate bona nobis collatum. Sic bona naturalia tam anime quam corporis gracia illius sunt, et eciam bona extrinseca temporalium possessionum. Hec itaque gracia in vacuum recipitur, cum bono recepto quis non bene utitur, vel eciam abutitur. Hec gracia in eo vacua non est, qui singulis datis ad eum finem utitur propter quem finem singulum factum et datum est. Qui autem rebus collatis non recte utuntur non sunt rerum propriarum possessores, sed alienarum detentores. Quod liquet ex verbis Beati Augustini in epistola ad Macedonium, ubi sic dicit: [Augustinus, Ep. 153, 6] "Iam vero si prudenter intueamur quod scriptum est: 'fideli homini totus mundus diviciarum est, infideli autem nec obolus,' nonne omnes que sibi videntur congaudere licitis conquesitis eis que uti nesciunt possidere convincimus? Hoc enim certe alienum non est quod iure possidetur. Hoc autem iure quod iuste, et hoc iuste quod bene. Omne igitur quod male possidetur alienum est. Male autem possidet qui male utitur."

fols. 62rb - 62va: Utimur autem omnibus rebus non recte, quibus utimur non ad finem summi boni, qui Deus est. Unde Augustinus in libro De civitate Dei: [Augustinus, De civ. Dei, 19, 14] "Omnis usus rerum temporalium refertur ad fructum pacis terrene in terrena civitate. In celesti autem civitate refertur ad fructum pacis eterne." Non recte autem utentes bonis temporalibus hec amittent, et eterna non recipient. Unde autem Augustinus in eodem libro: [Augustinus, De civ. Dei, 19, 13] "Qui mortalibus bonis paci mortalium accomodatis recte usus fuerit, accipiet ampliora atque meliora, ipsam scilicet inmortalitatis pacem eique convenientem gloriam et honorem ad vitam eternam ad fruendum Deo et proximo in Deo qui autem perperam nec illa accipiet et hec amittet." Nec mirum si non accipiat eternorum fructum, ymmo eciam de civitate celesti eiciatur, extra quam non erit locus, nisi infernus, ubi recipiatur qui hic non est usus rebus temporalibus ad eterne pacis fructum.

fol. 62va: Quis enim vellet in stabulo suo habere iumentum quod nunquam operaretur aliquod utile, sed multociens domino suo esset dampnosum? Et quis vellet in domo sua habere vasa, eciam licet essent optima, si tamen nunquam fieret usus inde propter quem facta erant? Aut quis pateretur in orto suo arborem infructuosum, vel fructum ferentem venonosum? [cf. Matt. 7:19, etc.] Quin secundum Domini sentenciam pocius excideret illam, et in ignem mitteret, quam sineret ut terram inutiliter occuparet? [cf. Matt. 3:10] Sic Dominus, licet de malis aliquid utilitatis servis suis provideat, quia tamen ipsi mali fructum bonum non fecerunt, securi mortis eos abscidet, et in ignem iehenne mittet. Utile est igitur consilium infructuosis arboribus, ut antequam veniat tempus abscisionis, sinant colonum fodere circa ipsas, et mittere stercora. Hoc est predicatorem ligone predicacionis eruere, et seperare terrena ab amore eorum, et ibidem, ubi amori adheserunt terrena, facere agnosci sordes peccatorum, ut ex agnicione sordium peniteant, et [cf. Luc. 3:8] "fructus dignos penitencie" faciant.

fols. 62va - 62vb: Est autem gracia ex gratuita Dei voluntate peccatorum remissio, et penarum ad purgacionem criminis proficientium inflictio. Nec has gracias in vacuum recipit qui remissori culpe graciarum actiones exsolvit, et ex periculo preterito, caucius vitat consimile in futuro, et ex recordacione evasionis periculi, rapitur in ardenciorem amorem liberatoris sui, et iam solutus a vinculo, non torpescit ab opere bono. Qui eciam penas gratanter sustinet in peccati satisfactionem, et iusticie Dei approbacionem, et viciorum abscisionem, et desiderii eterne quietis et suscitacionem.

fol. 62vb: In vacuum vero has gracias recipiunt qui eas ad predicta non convertunt. Valde autem stultum est medicinam, quam sapiens medicus propinat ad salutem, convertere sibi ad perniciem, et inde metere corrupcionem, unde, si vellet, posset metere vitam eternam. Quod faciunt qui contra penas hic inflictas, dum est locus penitencie, murmurant.